{"id":4526,"date":"2021-10-04T16:35:03","date_gmt":"2021-10-04T09:35:03","guid":{"rendered":"http:\/\/hoinguoidibien.vn\/?p=4526"},"modified":"2021-10-04T16:35:03","modified_gmt":"2021-10-04T09:35:03","slug":"nobel-2021-se-goi-ten-ai-cho-cac-hang-muc-van-chuong-y-sinh-hoa-binh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mauweb.tamnguyen.vn\/dibien\/nobel-2021-se-goi-ten-ai-cho-cac-hang-muc-van-chuong-y-sinh-hoa-binh\/","title":{"rendered":"Nobel 2021 s\u1ebd g\u1ecdi t\u00ean ai cho c\u00e1c h\u1ea1ng m\u1ee5c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, y sinh, h\u00f2a b\u00ecnh&#8230;?"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"sapo\">\u0110\u1ea1i d\u1ecbch COVID-19 khi\u1ebfn l\u1ec5 trao gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nobel theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh h\u00ecnh th\u1ee9c t\u1ed5 ch\u1ee9c trong 2 n\u0103m li\u00ean ti\u1ebfp, song kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m c\u00f4ng b\u1ed1 ch\u1ee7 nh\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng danh gi\u00e1 th\u01b0\u1eddng ni\u00ean v\u1ed1n r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c mong ch\u1edd n\u00e0y.<\/h2>\n<div><span class=\"cke_widget_wrapper cke_widget_inline cke_widget_image cke_image_nocaption cke_widget_selected\" tabindex=\"-1\" role=\"region\" contenteditable=\"false\" data-cke-widget-wrapper=\"1\" data-cke-filter=\"off\" data-cke-display-name=\"\u1ea3nh\" data-cke-widget-id=\"0\" aria-label=\"Nobel 2021 s\u1ebd g\u1ecdi t\u00ean ai cho c\u00e1c h\u1ea1ng m\u1ee5c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, y sinh, h\u00f2a b\u00ecnh...? - \u1ea2nh 1. \u1ea3nh widget\"><a class=\"cke_widget_element\" title=\"V\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean truy\u1ec1n th\u1ed1ng m\u1ecdi n\u0103m, nh\u1eefng ch\u1ee7 nh\u00e2n m\u1edbi c\u1ee7a gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nobel 2021 s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 trong tu\u1ea7n n\u00e0y, trong \u0111\u00f3 s\u1edbm nh\u1ea5t l\u00e0 Nobel y h\u1ecdc (chi\u1ec1u 4-10), ti\u1ebfp theo \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c gi\u1ea3i Nobel v\u1eadt l\u00fd, h\u00f3a h\u1ecdc, v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 h\u00f2a b\u00ecnh. Gi\u1ea3i Nobel kinh t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 cu\u1ed1i c\u00f9ng, v\u00e0o chi\u1ec1u 11-10.\" href=\"https:\/\/cdn.tuoitre.vn\/2020\/10\/8\/alfred-nobel-2-16021448666021106229761.jpeg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" data-cke-saved-href=\"https:\/\/cdn.tuoitre.vn\/2020\/10\/8\/alfred-nobel-2-16021448666021106229761.jpeg\" data-fancybox-group=\"img-lightbox\" data-cke-widget-data=\"%7B%22hasCaption%22%3Afalse%2C%22src%22%3A%22https%3A%2F%2Fcdn.tuoitre.vn%2Fthumb_w%2F586%2F2020%2F10%2F8%2Falfred-nobel-2-16021448666021106229761.jpeg%22%2C%22alt%22%3A%22Nobel%202021%20s%E1%BA%BD%20g%E1%BB%8Di%20t%C3%AAn%20ai%20cho%20c%C3%A1c%20h%E1%BA%A1ng%20m%E1%BB%A5c%20v%C4%83n%20ch%C6%B0%C6%A1ng%2C%20y%20sinh%2C%20h%C3%B2a%20b%C3%ACnh...%3F%20-%20%E1%BA%A2nh%201.%22%2C%22width%22%3A%22720%22%2C%22height%22%3A%22405%22%2C%22lock%22%3Atrue%2C%22align%22%3A%22none%22%2C%22link%22%3A%7B%22type%22%3A%22url%22%2C%22url%22%3A%7B%22protocol%22%3A%22https%3A%2F%2F%22%2C%22url%22%3A%22cdn.tuoitre.vn%2F2020%2F10%2F8%2Falfred-nobel-2-16021448666021106229761.jpeg%22%7D%2C%22target%22%3A%7B%22type%22%3A%22_blank%22%2C%22name%22%3A%22_blank%22%7D%2C%22advanced%22%3A%7B%22advTitle%22%3A%22V%E1%BA%ABn%20gi%E1%BB%AF%20nguy%C3%AAn%20truy%E1%BB%81n%20th%E1%BB%91ng%20m%E1%BB%8Di%20n%C4%83m%2C%20nh%E1%BB%AFng%20ch%E1%BB%A7%20nh%C3%A2n%20m%E1%BB%9Bi%20c%E1%BB%A7a%20gi%E1%BA%A3i%20th%C6%B0%E1%BB%9Fng%20Nobel%202021%20s%E1%BA%BD%20l%E1%BA%A7n%20l%C6%B0%E1%BB%A3t%20%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c%20c%C3%B4ng%20b%E1%BB%91%20trong%20tu%E1%BA%A7n%20n%C3%A0y%2C%20trong%20%C4%91%C3%B3%20s%E1%BB%9Bm%20nh%E1%BA%A5t%20l%C3%A0%20Nobel%20y%20h%E1%BB%8Dc%20(chi%E1%BB%81u%204-10)%2C%20ti%E1%BA%BFp%20theo%20%C4%91%C3%B3%20l%C3%A0%20c%C3%A1c%20gi%E1%BA%A3i%20Nobel%20v%E1%BA%ADt%20l%C3%BD%2C%20h%C3%B3a%20h%E1%BB%8Dc%2C%20v%C4%83n%20h%E1%BB%8Dc%20v%C3%A0%20h%C3%B2a%20b%C3%ACnh.%20Gi%E1%BA%A3i%20Nobel%20kinh%20t%E1%BA%BF%20%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c%20c%C3%B4ng%20b%E1%BB%91%20cu%E1%BB%91i%20c%C3%B9ng%2C%20v%C3%A0o%20chi%E1%BB%81u%2011-10.%22%2C%22advCSSClasses%22%3A%22%22%7D%7D%2C%22classes%22%3Anull%7D\" data-cke-widget-upcasted=\"1\" data-cke-widget-keep-attr=\"0\" data-widget=\"image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"img_926d81b0-093c-11eb-93c3-1f527ce33fae\" title=\"Nobel 2021 s\u1ebd g\u1ecdi t\u00ean ai cho c\u00e1c h\u1ea1ng m\u1ee5c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, y sinh, h\u00f2a b\u00ecnh...? - \u1ea2nh 1.\" src=\"https:\/\/cdn.tuoitre.vn\/thumb_w\/586\/2020\/10\/8\/alfred-nobel-2-16021448666021106229761.jpeg\" alt=\"Nobel 2021 s\u1ebd g\u1ecdi t\u00ean ai cho c\u00e1c h\u1ea1ng m\u1ee5c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, y sinh, h\u00f2a b\u00ecnh...? - \u1ea2nh 1.\" width=\"720\" height=\"405\" data-cke-saved-src=\"https:\/\/cdn.tuoitre.vn\/thumb_w\/586\/2020\/10\/8\/alfred-nobel-2-16021448666021106229761.jpeg\" data-original=\"https:\/\/cdn.tuoitre.vn\/2020\/10\/8\/alfred-nobel-2-16021448666021106229761.jpeg\" \/><\/a><span class=\"cke_reset cke_widget_drag_handler_container\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"cke_reset cke_widget_drag_handler\" title=\"Nh\u1ea5p chu\u1ed9t v\u00e0 k\u00e9o \u0111\u1ec3 di chuy\u1ec3n\" role=\"presentation\" draggable=\"true\" src=\"data:image\/gif;base64,R0lGODlhAQABAPABAP\/\/\/wAAACH5BAEKAAAALAAAAAABAAEAAAICRAEAOw==\" width=\"15\" height=\"15\" data-cke-widget-drag-handler=\"1\" \/><\/span><span class=\"cke_image_resizer\" title=\"K\u00e9o r\u00ea \u0111\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i k\u00edch c\u1ee1\">\u200b<\/span><\/span><\/div>\n<p data-placeholder=\"[nh\u1eadp ch\u00fa th\u00edch]\">V\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean truy\u1ec1n th\u1ed1ng m\u1ecdi n\u0103m, nh\u1eefng ch\u1ee7 nh\u00e2n m\u1edbi c\u1ee7a gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nobel 2021 s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 trong tu\u1ea7n n\u00e0y, trong \u0111\u00f3 s\u1edbm nh\u1ea5t l\u00e0 Nobel y h\u1ecdc (chi\u1ec1u 4-10), ti\u1ebfp theo \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c gi\u1ea3i Nobel v\u1eadt l\u00fd, h\u00f3a h\u1ecdc, v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 h\u00f2a b\u00ecnh. Gi\u1ea3i Nobel kinh t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 cu\u1ed1i c\u00f9ng, v\u00e0o chi\u1ec1u 11-10.<\/p>\n<p>Theo H\u00e3ng tin AFP, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u00ean phong trong c\u00f4ng ngh\u1ec7 mRNA d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra c\u00e1c lo\u1ea1i v\u1eafc xin COVID-19 c\u1ee7a c\u00e1c h\u00e3ng d\u01b0\u1ee3c ph\u1ea9m Moderna v\u00e0 Pfizer\/BioNTech l\u00e0 \u1ee9ng vi\u00ean s\u00e1ng gi\u00e1 cho gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng y h\u1ecdc ho\u1eb7c h\u00f3a h\u1ecdc n\u0103m nay.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng v\u1eafc xin \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra b\u1eb1ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 mRNA \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00eam cho h\u01a1n 1 t\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi, trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn ch\u1ed1ng l\u1ea1i c\u0103n b\u1ec7nh \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp \u0111i m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u01a1n 4,8 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 b\u00e1o chuy\u00ean vi\u1ebft v\u1ec1 khoa h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n Ulrika Bjorksten \u0111\u00e1nh gi\u00e1: &#8220;S\u1ebd l\u00e0 sai l\u1ea7m n\u1ebfu \u1ee6y ban Nobel kh\u00f4ng trao gi\u1ea3i cho c\u00f4ng ngh\u1ec7 mRNA&#8221;.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 b\u00e1o n\u00e0y cho r\u1eb1ng Katalin Kariko t\u1eeb Hungary v\u00e0 Drew Weissman c\u1ee7a M\u1ef9 &#8211; hai nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ti\u00ean phong trong c\u00f4ng ngh\u1ec7 v\u1eafc xin mRNA &#8211; ho\u00e0n to\u00e0n x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng n\u00e0y.<\/p>\n<p>Kariko v\u00e0 Weissman \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng chuy\u00ean ng\u00e0nh, nh\u01b0 gi\u1ea3i Lasker cho nghi\u00ean c\u1ee9u y h\u1ecdc c\u01a1 b\u1ea3n, m\u1ed9t gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 &#8220;gi\u1ea3i Nobel c\u1ee7a M\u1ef9&#8221;.<\/p>\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 v\u1eady, \u00f4ng David Pendlebury &#8211; nh\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch thu\u1ed9c Vi\u1ec7n khoa h\u1ecdc th\u00f4ng tin thu\u1ed9c C\u00f4ng ty nghi\u00ean c\u1ee9u Clarivate, n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi nh\u1eefng d\u1ef1 b\u00e1o v\u1ec1 gi\u1ea3i Nobel th\u01b0\u1eddng ni\u00ean &#8211; cho r\u1eb1ng c\u00f2n qu\u00e1 s\u1edbm \u0111\u1ec3 c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 v\u1eafc xin COVID-19 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn t\u1ea1i gi\u1ea3i Nobel.<\/p>\n<p>Theo \u00f4ng, H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Nobel c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng b\u1ea3o th\u1ee7 v\u00e0 lu\u00f4n ch\u1edd \u00edt nh\u1ea5t 10 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi vinh danh nh\u00e0 khoa h\u1ecdc. \u00d4ng Pendlebury d\u1ef1 \u0111o\u00e1n H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Nobel c\u00f3 th\u1ec3 trao gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng cho nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u Jacques Miller (ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p &#8211; \u00dac), v\u1edbi kh\u00e1m ph\u00e1 v\u1ec1 t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0 ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch v\u00e0o th\u1eadp ni\u00ean 60 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 t\u1ebf b\u00e0o B v\u00e0 t\u1ebf b\u00e0o T, c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00fd ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 v\u1eafc xin.<\/p>\n<p>Theo \u00f4ng Pendlebury, kh\u00f4ng hi\u1ebfm n\u1eef h\u1ecdc gi\u1ea3 c\u00f3 ti\u1ec1m n\u0103ng \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Nobel n\u0103m nay. Jocelyn Bell Burnell, nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd \u0111\u1ebfn t\u1eeb B\u1eafc Ireland, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng cao \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i nh\u1edd nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 sao xung &#8211; m\u1ed9t trong nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n thi\u00ean v\u0103n quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t th\u1ebf k\u1ef7 20.<\/p>\n<p>Trong khi \u0111\u00f3, gi\u1ea3i Nobel y h\u1ecdc c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd x\u01b0\u1edbng t\u00ean nh\u00e0 di truy\u1ec1n h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 Mary-Claire King &#8211; ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u1ed9t bi\u1ebfn BRCA v\u00e0 m\u1ed1i li\u00ean quan v\u1edbi nguy c\u01a1 ung th\u01b0 v\u00fa n\u0103m 1990, gi\u00fap x\u00e1c nh\u1eadn nguy c\u01a1 ung th\u01b0 di truy\u1ec1n.<\/p>\n<p>M\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng Pendlebury \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao trong n\u0103m nay l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 Ho Wang Lee thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc H\u00e0n Qu\u1ed1c t\u1ea1i Seoul v\u1edbi c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e1c \u0111\u1ecbnh v\u00e0 c\u00f4 l\u1eadp virus Hanta &#8211; h\u1ecd virus l\u00e2y lan qua chu\u1ed9t v\u00e0 g\u00e2y ra nhi\u1ec1u b\u1ec7nh tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>T\u00ednh \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a c\u00f3 h\u1ecdc gi\u1ea3 Nobel ng\u01b0\u1eddi da m\u00e0u n\u00e0o trong l\u0129nh v\u1ef1c v\u1eadt l\u00fd, h\u00f3a h\u1ecdc v\u00e0 y h\u1ecdc. M\u1ed9t \u1ee9ng vi\u00ean ti\u1ec1m n\u0103ng ng\u01b0\u1eddi da m\u00e0u \u1edf l\u0129nh v\u1ef1c y h\u1ecdc l\u00e0 b\u00e1c s\u0129 v\u00e0 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 Marilyn Hughes Gaston c\u00f9ng c\u00f4ng tr\u00ecnh v\u1ec1 b\u1ec7nh thi\u1ebfu m\u00e1u h\u1ed3ng c\u1ea7u h\u00ecnh l\u01b0\u1ee1i li\u1ec1m, h\u1ed9i ch\u1ee9ng di truy\u1ec1n trong \u0111\u00f3 c\u01a1 th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ea3n sinh h\u1ed3ng c\u1ea7u b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>\u0110\u00e0i CNN d\u1eabn s\u1ed1 li\u1ec7u th\u1ed1ng k\u00ea tr\u00ean c\u00e1c trang d\u1ef1 \u0111o\u00e1n k\u1ebft qu\u1ea3 gi\u1ea3i Nobel 2021, cho th\u1ea5y T\u1ed5 ch\u1ee9c Y t\u1ebf th\u1ebf gi\u1edbi (WHO) l\u00e0 \u1ee9ng vi\u00ean ti\u1ec1m n\u0103ng cho gi\u1ea3i Nobel h\u00f2a b\u00ecnh n\u0103m nay, sau 18 th\u00e1ng d\u1eabn d\u1eaft th\u1ebf gi\u1edbi \u1ee9ng ph\u00f3 \u0111\u1ea1i d\u1ecbch COVID-19. WHO l\u00e0 c\u01a1 quan ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh COVAX &#8211; s\u00e1ng ki\u1ebfn ph\u00e2n ph\u1ed1i c\u00f4ng b\u1eb1ng v\u1eafc xin ng\u1eeba COVID-19 tr\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u.<\/p>\n<p>Theo \u00f4ng Henrik Urdal &#8211; gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Vi\u1ec7n Nghi\u00ean c\u1ee9u h\u00f2a b\u00ecnh Oslo (Na Uy), \u0111\u1ea1i d\u1ecbch COVID-19 l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed1i c\u1ea3nh quan tr\u1ecdng cho gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nobel n\u0103m nay. M\u1eb7c d\u00f9 v\u1eady, \u00f4ng cho r\u1eb1ng kh\u00fac m\u1eafc ch\u00ednh c\u00f2n n\u1eb1m \u1edf ch\u1ed7 c\u00f4ng t\u00e1c tri\u1ec3n khai v\u1eafc xin t\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngh\u00e8o c\u00f2n qu\u00e1 ch\u1eadm ch\u1ea1p.<\/p>\n<p>N\u0103m ngo\u00e1i, WHO c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eed gi\u1ea3i Nobel h\u00f2a b\u00ecnh. Tuy nhi\u00ean, gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng n\u00e0y cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c trao cho Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c, v\u1edbi th\u00e0nh t\u00edch gi\u00fap \u0111\u1ee1 g\u1ea7n 100 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi \u1edf 88 qu\u1ed1c gia kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>M\u1ed9t c\u00e1i t\u00ean \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd kh\u00e1c trong danh s\u00e1ch c\u00e1c \u1ee9ng c\u1eed vi\u00ean cho gi\u1ea3i Nobel h\u00f2a b\u00ecnh 2021 l\u00e0 phong tr\u00e0o Black Lives Matter &#8211; v\u1ed1n n\u1ed5 ra tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi sau c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a George Floyd (m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 g\u1ed1c Phi) v\u00e0o n\u0103m 2020.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 l\u1eadp ph\u00e1p Na Uy Petter Eide cho bi\u1ebft \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 c\u1eed Black Lives Matters \u0111\u1ec3 k\u00eau g\u1ecdi s\u1ef1 nh\u1eadn th\u1ee9c c\u1ee7a to\u00e0n c\u1ea7u v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u1ee7ng t\u1ed9c.<\/p>\n<p>Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh H\u1ed9i ngh\u1ecb c\u00e1c b\u00ean tham gia C\u00f4ng \u01b0\u1edbc khung c\u1ee7a Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c v\u1ec1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu (COP) l\u1ea7n th\u1ee9 26 s\u1ebd di\u1ec5n ra ta\u0323i Glasgow (Anh) v\u00e0o th\u00e1ng 11, m\u1ecdi s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u0169ng d\u1ed3n v\u1ec1 &#8220;chi\u1ebfn binh v\u00ec kh\u00ed h\u1eadu&#8221; ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n Greta Thunberg.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nobel v\u0103n h\u1ecdc, trong s\u1ed1 nh\u1eefng c\u00e1i t\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi quan s\u00e1t nh\u1eafc \u0111\u1ebfn c\u00f3 nh\u00e0 v\u0103n Peter Nadas c\u1ee7a Hungary, Margaret Atwood c\u1ee7a Canada, nh\u00e0 th\u01a1 Adonis c\u1ee7a Syria v\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 Nuruddin Farah (ng\u01b0\u1eddi Somalia).<\/p>\n<p>M\u1ed9t s\u1ed1 g\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t m\u1edbi n\u1ed5i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao v\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i, nh\u01b0 Vikram Seth c\u1ee7a \u1ea4n \u0110\u1ed9 v\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n ng\u01b0\u1eddi Mozambique &#8211; Mia Couto. N\u0103m ngo\u00e1i, vinh d\u1ef1 n\u00e0y \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec1 nh\u00e0 th\u01a1 M\u1ef9 Louise Gluck.<\/p>\n<p>C\u00f3 329 c\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eed cho c\u00e1c h\u1ea1ng m\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1ea3i Nobel 2021. Tuy nhi\u00ean, nh\u01b0 \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u00f4ng l\u1ec7 t\u1eeb 50 n\u0103m qua, danh s\u00e1ch \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u1ee7a c\u00e1c \u1ee9ng c\u1eed vi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00f4ng b\u1ed1.<\/p>\n<p>Nobel l\u00e0 gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng qu\u1ed1c t\u1ebf do Qu\u1ef9 Nobel t\u1ea1i Stockholm l\u1eadp ra t\u1eeb n\u0103m 1901 theo di ch\u00fac c\u1ee7a Alfred Nobel, nh\u00e0 ph\u00e1t minh &#8211; nh\u00e0 t\u1eeb thi\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i n\u0103m 1895.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c trao th\u01b0\u1eddng ni\u00ean cho nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00f3 c\u1ed1ng hi\u1ebfn n\u1ed5i b\u1eadt trong c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c y h\u1ecdc, h\u00f3a h\u1ecdc, v\u1eadt l\u00fd, v\u0103n h\u1ecdc, h\u00f2a b\u00ecnh. N\u0103m 1968, Ng\u00e2n h\u00e0ng Trung \u01b0\u01a1ng Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n l\u1eadp ra Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Ng\u00e2n h\u00e0ng Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n cho khoa h\u1ecdc kinh t\u1ebf \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edfng nh\u1edb Nobel, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 gi\u1ea3i Nobel kinh t\u1ebf.<\/p>\n<p>N\u0103m nay s\u1ebd l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 hai li\u00ean ti\u1ebfp k\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m 1944, l\u1ec5 trao gi\u1ea3i Nobel truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u1edf Stockholm (Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n) s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 di\u1ec5n ra do \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u0111\u1ea1i d\u1ecbch COVID-19.<\/p>\n<p>Theo th\u00f4ng b\u00e1o ng\u00e0y 23-9 c\u1ee7a Qu\u1ef9 Nobel, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c trao c\u00e1c huy ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1eb1ng khen ngay t\u1ea1i qu\u00ea nh\u00e0 c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>N\u1ebfu nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea1i d\u1ecbch COVID-19, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111o\u1ea1t c\u00e1c gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng danh gi\u00e1 n\u00e0y s\u1ebd \u0111\u1ebfn Stockholm \u0111\u1ec3 tr\u1ef1c ti\u1ebfp nh\u1eadn huy ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1eb1ng khen t\u1eeb tay nh\u00e0 vua Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n trong m\u1ed9t bu\u1ed5i l\u1ec5 trang tr\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0o th\u00e1ng 12 h\u1eb1ng n\u0103m.<\/p>\n<p>https:\/\/tuoitre.vn\/nobel-2021-se-goi-ten-ai-cho-cac-hang-muc-van-chuong-y-sinh-hoa-binh-20211004145158625.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u1ea1i d\u1ecbch COVID-19 khi\u1ebfn l\u1ec5 trao gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nobel theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh h\u00ecnh th\u1ee9c t\u1ed5 ch\u1ee9c trong 2 n\u0103m li\u00ean ti\u1ebfp, song kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m c\u00f4ng b\u1ed1 ch\u1ee7 nh\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng danh gi\u00e1 th\u01b0\u1eddng ni\u00ean v\u1ed1n r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c mong ch\u1edd n\u00e0y. \u200b V\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean truy\u1ec1n th\u1ed1ng&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4527,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,13],"tags":[204,301,185,302],"yst_prominent_words":[],"class_list":["post-4526","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-quoc-te","category-tin-tuc-su-kien","tag-khoa-hoc","tag-nobel","tag-van-hoa","tag-y-te"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mauweb.tamnguyen.vn\/dibien\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4526","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mauweb.tamnguyen.vn\/dibien\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mauweb.tamnguyen.vn\/dibien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mauweb.tamnguyen.vn\/dibien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mauweb.tamnguyen.vn\/dibien\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4526"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mauweb.tamnguyen.vn\/dibien\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4526\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4529,"href":"https:\/\/mauweb.tamnguyen.vn\/dibien\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4526\/revisions\/4529"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mauweb.tamnguyen.vn\/dibien\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4527"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mauweb.tamnguyen.vn\/dibien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mauweb.tamnguyen.vn\/dibien\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4526"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mauweb.tamnguyen.vn\/dibien\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4526"},{"taxonomy":"yst_prominent_words","embeddable":true,"href":"https:\/\/mauweb.tamnguyen.vn\/dibien\/wp-json\/wp\/v2\/yst_prominent_words?post=4526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}